Yatırım Ekipmanları İçin Pratik Bir Fiyatlandırma Yöntemi

ekipmanlar-icin-pratik-bir-fiyatlandirma-yontemi

Yatırım Ekipmanları İçin Pratik Bir Fiyatlandırma Yöntemi

Yöneticiniz sizden acil olarak bir grup ekipmandan oluşan bir yatırımın maliyetini hesaplamanızı istedi, üstelik bunu öğlene kadar bitirmeniz gerekiyor! Bildireceğiniz fiyatların ne kadar bağlayıcı olacağını daha önceki tecrübelerinizden biliyorsunuz. Peki bu kadar kısa sürede bu işin üstesinden nasıl gelirsiniz?

Çoğu yönetici sizden bir yatırım maliyet hesabı istediğinde bunun kısa sürede tamamlanmasını bekler, ne de olsa sizin bunca yıllık yatırım tecrübeniz var. Ancak ne kadar tecrübeli olursanız olun her yatırım için ayrı çalışma yapmak gerekiyor. Üstelik ilettiğiniz fiyatların hata payı içerdiğini belirtseniz dahi bir kere bildirdikten sonra hep doğruymuş gibi kabul ediliyor. Evet, bu gerçeği değiştiremeyeceğiz belki, fakat aşağıda anlatacağımız yöntemler en azından ekipman bazında bütçe fiyatlarını belli bir mantık çerçevesinde hesaplamanıza yardımcı olacak.

Önemli Not: Burada anlatacağımız yöntemler % 20 mertebelerinde hata payı içeren bütçe çalışmaları içindir. Daha kesin tahminler için güncel fiyat teklifleri alınarak hesaplama yapılmalıdır.

Altıda Bir Kuralı

Bu kuralı tam olarak kimin bulduğu kesin olmamakla birlikte %20 hata payı mertebelerindeki tahminlerde başarılı sonuçlar verdiği için uzun yıllardır kullanılmaktadır. Altıda bir kuralını şu şekilde formülize edebiliriz:

MA = MB (BA / BB)0,6

MA = BA ölçülerindeki ekipmanın maliyeti
MB = BB ölçülerindeki ekipmanın maliyeti

Elbette her bir ekipman çeşidinde Altıda Bir Kuralı aynı hata payını vermeyecektir fakat elde veri olmadığı durumlarda ortalama bir değer olarak kullanılabilir.

Ekipman çeşitliliğini göz önünde bulundurduğumuzda formülümüzü şu şekilde düşünebiliriz:

MA = MB (BA / BB)N

Burada “N” değeri her ekipman tipine göre değişiklik gösterecektir. Farklı ekipman tipleri için aşağıdaki tablodan yararlanabilirsiniz. Bu tablo 24 Mart 1969’da Chemical Engineering dergisinde K.M. Guthrie tarafından yayınlanmıştır. Çalışma her ne kadar eski bir dönemi kapsasa da halen geçerliliğini korumaktadır.

Ekipman Tipi N
Karıştırıcı, gemi pervaneli 0,50
Karıştırıcı, türbin pervaneli 0,30
Hava kompresörü, tek kademeli 0,67
Hava kompresörü, çok kademeli 0,75
Hava kurutucusu 0,56
Boyler, endüstriyel, tüm boyutlar 0,50
Boiler, paket tip 0,72
Santrifüj, yatay basket 1,72
Santrifüj, katı hazneli 1,00
Konveyör, kayışlı 0,65
Konveyör, kovalı 0,77
Konveyör, vidalı 0,76
Konveyör, titreşimli 0,87
Kristalizatör, growth tip 0,65
Kristalizatör, cebri sirkülasyonlu 0,55
Kristalizatör, batch tip 0,70
Kurutucu, tamburlu ve döner tip 0,45
Toz toplayıcı, siklon 0,80
Toz toplayıcı, torba filtreli 0,68
Toz toplayıcı, çökeltmeli 0,75
Evaporatör, cebri sirkülasyonlu 0,70
Evaporatör, dikey ve yatay tüplü 0,53
Fan 0,66
Filtre, plakalı ve pres tip 0,58
Filtre, basınçlı yaprak tip 0,55
Isı eşanjörü, sabit tüplü 0,62
Isı eşanjörü, U-tüplü 0,53
Değirmen, bilyalı ve merdaneli 0,65
Değirmen, çekiçli 0,85
Pompa, santrifüj karbon çelik 0,67
Pompa, santrifüj paslanmaz çelik 0,70
Tanklar, basınçlı, karbon çelik 0,60
Tanklar, yatay, karbon çelik 0,50
Tanklar, paslanmaz çelik 0,68


Maliyet Endeksleri

Maliyet endeksleri geçmiş yıllarda alınan ekipmanların maliyetlerinden aynı ekipmanın bugünkü alım fiyatını öngörmemizi sağlar. Elbette bunun tersi de mümkündür. Bu dönüşümü şu şekilde formülize edebiliriz:

M = M0 (E / E0)

M = Ekipmanın güncel maliyeti
M0 = Taban maliyet
E = Güncel endeks
E0 = Taban endeks

Burada en önemli nokta sağlıklı bir endeks kaynağınızın olmasıdır. Birçok farklı endeks kaynağı olmasına rağmen Chemical Engineering dergisinin yayınladığı CEPCI Endeksi (Economic Indicators, Chemical Engineering Plant Cost Index) en popüler olanıdır. 1957’den günümüze kadar yıllık olarak yayınlanmaktadır. 1957-2017 yılları arasındaki CEPCI Endeks değerlerine buradan ulaşabilirsiniz.

Örnek Çalışma

5.000 litrelik bir paslanmaz tank için bütçe fiyatı hesaplamamız isteniyor. Eski alımlarımıza baktığımızda 2005 yılında benzeri bir tankın 2.500 litrelik olanını 5.000 $’a aldığımızı görüyoruz.
Not 1: Buradaki değerler tamamen farazidir.
Not 2: Hata payını arttırmamak için hesaplamarınızda TL yerine döviz fiyatları baz almanız tavsiye edilir.

İlk olarak 2.500 litrelik tankı bugün almış olsaydık maliyeti ne olurdu bunu hesaplayalım. Tablodan 2005 CEPCI Endeksi’ni 468,2 ve 2016 Şubat CEPCI Endeksi’ni 536,4 olarak okuyoruz. (CEPCI Endeks tablosuna buradan ulaşabilirsiniz.) Öyleyse:

M = M0 (E / E0) = (5.000 $)(536,4 / 468,2) = 5.728 $

2.500 litrelik tankın 2016 maliyetini 5.728 $ olarak bulduğumuza göre artık 5.000 litrelik tankımızın güncel maliyetini hesaplayabiliriz. Yukarıdaki tabloda paslanmaz tank için “N” değerinin 0,68 olduğunu görüyoruz. Öyleyse:

MA = (5.728 $) (5.000 lt/ 2.500 lt)0,68 = 9.177 $

Tahmini hesaplar yaptığımız için 9.177 $ anlamlı bir değer olmaz, bunu 9.000 $ olarak yuvarlayalım. Böylece 5.000 litrelik paslanmaz tankın güncel maliyetini 9.000 $ olarak buluyoruz.

Eğer yukarıdaki tablodan yararlanmayıp Altıda Bir Kuralını uygulasaydık (N = 0,6) bulacağımız değer 8.682 $ (~8.500 $) olacaktı.